{"id":1487,"date":"2025-08-25T12:58:31","date_gmt":"2025-08-25T12:58:31","guid":{"rendered":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/?p=1487"},"modified":"2025-08-25T12:58:33","modified_gmt":"2025-08-25T12:58:33","slug":"%d8%aa%d8%ad%d9%84%db%8c%d9%84-%d8%aa%d8%a7%d8%b1%db%8c%d8%ae%db%8c-%d8%b1%d9%88%d9%86%d8%af-%d9%86%d9%82%d8%b6-%d8%ad%d9%82%d9%88%d9%82-%d8%a8%d8%b4%d8%b1-%d8%af%d8%b1-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/archives\/1487","title":{"rendered":"\u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644 \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u0631\u0648\u0646\u062f \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646"},"content":{"rendered":"\n<p><em>\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0648\u06cc \u0627\u0644\u06af\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0647\u200c \u0645\u062b\u0627\u0628\u0647 \u0631\u0648\u0646\u062f\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u2013 \u0627\u0632 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u0628\u06cc\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062a\u0627 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628\u200c\u06af\u0631\u0627\u06cc\u0627\u0646\u0647 \u2013 \u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u06cc\u06a9 \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646 \u0645\u0633\u062a\u0645\u0631 \u0627\u0632 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u0628\u0647 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0645\u0642\u062f\u0645\u0647<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u06cc\u0646 \u0645\u0642\u0627\u0644\u0647 \u0628\u0627 \u0645\u0631\u0648\u0631\u06cc \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632\u060c \u0628\u0647 \u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644 \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u0648 \u0633\u0631\u0646\u0648\u0634\u062a \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u062f. \u067e\u0698\u0648\u0647\u0634 \u062d\u0627\u0636\u0631 \u0628\u0627 \u0628\u0631\u0631\u0633\u06cc \u0646\u0642\u0634 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0634\u06a9\u0644\u200c\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u062f\u0648\u0644\u062a\u2013\u0645\u0644\u062a \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u060c \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0628\u0631 \u0686\u0647\u0627\u0631 \u062f\u0648\u0631\u0647 \u0627\u0635\u0644\u06cc\u2014\u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647\u060c \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u0627\u0648\u0644\u060c \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u062f\u0648\u0645 \u0648 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc\u2014 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0648 \u0646\u0634\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f \u06a9\u0647 \u0686\u06af\u0648\u0646\u0647 \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0648 \u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a\u200c\u062f\u0647\u06cc \u0628\u0647 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a \u0648 \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0628\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0633\u0627\u0633\u06cc \u0634\u0647\u0631\u0648\u0646\u062f\u0627\u0646 \u0633\u0627\u06cc\u0647 \u0627\u0641\u06a9\u0646\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. \u0636\u0645\u0646 \u0628\u0631\u0631\u0633\u06cc \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062f\u0648\u0644\u062a\u0647\u0627\u06cc \u0648\u0642\u062a \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u060c \u0648 \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u0641\u0627\u0647\u06cc\u0645 \u062f\u0631 \u0630\u0647\u0646\u06cc\u062a \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0648 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u060c \u0628\u0647 \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u06a9\u0646\u0648\u0646\u06cc \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0627\u0644\u06af\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0648\u0627\u06a9\u0646\u0634 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc\u060c \u0648 \u0646\u0642\u0634 \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u062f. \u062f\u0631 \u067e\u0627\u06cc\u0627\u0646\u060c \u0627\u0628\u0639\u0627\u062f \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u200c\u0634\u0646\u0627\u062e\u062a\u06cc \u0648 \u0631\u0648\u0627\u0646\u200c\u0634\u0646\u0627\u062e\u062a\u06cc \u0627\u06cc\u0646 \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646 \u0648 \u0631\u0627\u0647\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0642\u0627\u0628\u0644\u0647 \u0628\u0627 \u0622\u0646\u060c \u0628\u0631 \u0636\u0631\u0648\u0631\u062a \u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647 \u06cc\u06a9 \u06a9\u0644\u0627\u0646\u200c\u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u0648 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u063a\u0627\u0644\u0628 \u062f\u0631 \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06af\u0630\u0627\u0631 \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647\u200c\u062a\u0631 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u062a\u0623\u06a9\u06cc\u062f \u062f\u0627\u0631\u062f.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1) \u067e\u06cc\u0634\u06cc\u0646\u0647\u0654 \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u0648 \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0645\u0641\u0647\u0648\u0645 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0645\u062c\u0645\u0648\u0639\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0627\u0632 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f\u06cc\u0646 \u063a\u06cc\u0631\u0642\u0627\u0628\u0644 \u0633\u0644\u0628\u060c \u062f\u0631 \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e \u0645\u0639\u0627\u0635\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0641\u0631\u0627\u0632 \u0648 \u0641\u0631\u0648\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0633\u06cc\u0627\u0631\u06cc \u0631\u0627 \u062a\u062c\u0631\u0628\u0647 \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc\u060c \u0647\u0631\u06af\u0627\u0647 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u067e\u06cc\u0648\u0646\u062f \u0628\u0627 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0648\u0644\u062a\u06cc \u0648 \u0645\u0644\u062a\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0642\u0631\u0627\u0631 \u06af\u0631\u0641\u062a\u0647\u060c \u0628\u0627 \u0645\u0642\u0627\u0648\u0645\u062a \u0646\u06cc\u0631\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627 \u0631\u0648\u0628\u0647\u200c\u0631\u0648 \u0634\u062f\u0647 \u0648 \u0647\u0645\u0648\u0627\u0631\u0647 \u0634\u06a9\u0627\u0641 \u0645\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u0631\u0633\u0645\u06cc \u0648 \u0627\u062c\u0631\u0627\u06cc \u0639\u0645\u0644\u06cc \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0648\u062c\u0648\u062f \u062f\u0627\u0634\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Abrahamian, 1982; Amnesty International, 2018)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u0622\u063a\u0627\u0632\u06af\u0631 \u062a\u0644\u0627\u0634 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a \u062f\u0648\u0644\u062a-\u0645\u0644\u062a \u0645\u062f\u0631\u0646 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0648\u062f. \u0627\u0645\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u0647\u0631\u06af\u0632 \u0628\u0647\u200c\u0637\u0648\u0631 \u06a9\u0627\u0645\u0644 \u0628\u0627 \u0627\u0635\u0648\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0647\u0645\u200c\u0631\u0627\u0633\u062a\u0627 \u0646\u0634\u062f. \u062f\u0648\u0644\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0639\u062f\u06cc\u060c \u0628\u0647\u200c\u062c\u0627\u06cc \u0646\u0647\u0627\u062f\u0633\u0627\u0632\u06cc \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9\u060c \u0628\u06cc\u0634\u062a\u0631 \u0628\u0647 \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0642\u062f\u0631\u062a \u0648 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u06af\u0631\u0627\u06cc\u0634 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0646\u062f. \u062f\u0631 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc\u060c \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u0648\u0644\u0627\u06cc\u062a \u0641\u0642\u06cc\u0647 \u0648 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc\u060c \u0645\u0627\u0646\u0639 \u062a\u062d\u0642\u0642 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0634\u0647\u0631\u0648\u0646\u062f\u06cc \u0648 \u0645\u0634\u0627\u0631\u06a9\u062a \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648\u0627\u0642\u0639\u06cc \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f<\/p>\n\n\n\n<p>\u06f1.\u06f1) <strong>\u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u0648 \u0646\u062e\u0633\u062a\u06cc\u0646 \u062a\u062c\u0631\u0628\u0647 \u0642\u0627\u0646\u0648\u0646\u200c \u0645\u062f\u0627\u0631\u06cc \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 (\u06f1\u06f2\u06f8\u06f5\u0634\/\u06f1\u06f9\u06f0\u06f6\u0645) \u0646\u062e\u0633\u062a\u06cc\u0646 \u062a\u0644\u0627\u0634 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0646\u0647\u0627\u062f\u06cc\u0646\u0647\u200c\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0642\u0627\u0646\u0648\u0646 \u0627\u0633\u0627\u0633\u06cc\u060c \u062a\u0641\u06a9\u06cc\u06a9 \u0642\u0648\u0627\u060c \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0646\u0638\u0627\u0645 \u067e\u0627\u0631\u0644\u0645\u0627\u0646\u06cc \u0648 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0642\u062f\u0631\u062a \u0645\u0637\u0644\u0642\u0647 \u0633\u0644\u0637\u0646\u062a \u0628\u0648\u062f (\u06a9\u0633\u0631\u0648\u06cc\u060c \u06f1\u06f3\u06f6\u06f8). \u0627\u06af\u0631\u0686\u0647 \u0645\u0641\u0627\u0647\u06cc\u0645 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647 \u0645\u0639\u0646\u0627\u06cc \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632\u06cc \u0647\u0646\u0648\u0632 \u0648\u0627\u0631\u062f \u0627\u062f\u0628\u06cc\u0627\u062a \u062d\u0642\u0648\u0642\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0646\u0634\u062f\u0647 \u0628\u0648\u062f\u060c \u0627\u0635\u0648\u0644\u06cc \u0686\u0648\u0646 \u0628\u0631\u0627\u0628\u0631\u06cc \u062f\u0631 \u0628\u0631\u0627\u0628\u0631 \u0642\u0627\u0646\u0648\u0646\u060c \u062d\u0642 \u0645\u0627\u0644\u06a9\u06cc\u062a \u0648 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0645\u0637\u0628\u0648\u0639\u0627\u062a \u062f\u0631 \u0645\u062a\u0645\u0645 \u0642\u0627\u0646\u0648\u0646 \u0627\u0633\u0627\u0633\u06cc\u060c \u06af\u0627\u0645\u06cc \u0645\u0647\u0645 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u0633\u06cc\u0631 \u0645\u062d\u0633\u0648\u0628 \u0645\u06cc\u200c\u0634\u062f. \u0627\u0645\u0627 \u062f\u0631 \u0639\u0645\u0644 \u0628\u0647 \u0639\u0644\u062a \u0636\u0639\u0641 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u060c \u0646\u0641\u0648\u0630 \u0646\u06cc\u0631\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0646\u062a\u06cc \u0648 \u0641\u0634\u0627\u0631 \u0642\u062f\u0631\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0631\u062c\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0627\u062f\u0627\u0645\u0647 \u062f\u0627\u0634\u062a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f2) \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u0627\u0648\u0644 (\u06f1\u06f3\u06f0\u06f4\u2013\u06f1\u06f3\u06f2\u06f0): \u0646\u0648\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u0627\u0646\u0647 \u0648 \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0631\u0636\u0627\u0634\u0627\u0647 \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u0628\u0627 \u06a9\u0648\u062f\u062a\u0627\u06cc \u06f1\u06f2\u06f9\u06f9 \u0642\u062f\u0631\u062a \u06af\u0631\u0641\u062a \u0648 \u0628\u0627 \u062a\u0623\u0633\u06cc\u0633 \u062d\u06a9\u0648\u0645\u062a \u0645\u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632\u060c \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0646\u0648\u0633\u0627\u0632\u06cc\u060c \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0644\u0647 \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d\u0627\u062a \u0642\u0636\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u062a\u0627\u0633\u06cc\u0633 \u062b\u0628\u062a \u0627\u062d\u0648\u0627\u0644\u060c \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0633\u06a9\u0648\u0644\u0627\u0631 \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0627\u0631\u062a\u0634 \u0645\u0644\u06cc \u0631\u0627 \u0627\u062c\u0631\u0627 \u06a9\u0631\u062f (Abrahamian, 1982). \u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644\u060c \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u062f\u0631\u0646\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0628\u0627 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0647\u0645\u0631\u0627\u0647 \u0628\u0648\u062f \u0648 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0639\u0645\u062f\u062a\u0627\u064b \u062f\u0631 \u062d\u0627\u0634\u06cc\u0647 \u0628\u0648\u062f \u0648 \u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647\u0654 \u0645\u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632\u060c \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc \u0648 \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u0628\u0631 \u0622\u0646 \u063a\u0644\u0628\u0647 \u062f\u0627\u0634\u062a:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u0646\u062d\u0644\u0627\u0644 \u0627\u062d\u0632\u0627\u0628 \u0645\u0633\u062a\u0642\u0644 \u0648 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f \u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0641\u0639\u0627\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0633\u0627\u0646\u0633\u0648\u0631 \u0645\u0637\u0628\u0648\u0639\u0627\u062a \u0648 \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0634\u062f\u06cc\u062f \u0628\u0631 \u0646\u0634\u0631\u06cc\u0627\u062a \u0645\u0646\u062a\u0642\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u062a\u0628\u0639\u06cc\u062f \u0648 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u200c\u06a9\u0631\u062f\u0646 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0644\u0647 \u0641\u0639\u0627\u0644\u0627\u0646 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647\u200c\u062e\u0648\u0627\u0647 \u0648 \u0631\u0648\u062d\u0627\u0646\u06cc\u0648\u0646 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641.<\/p>\n\n\n\n<p>\u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u062f\u0648\u0631\u0647\u060c \u0647\u0631\u0686\u0646\u062f \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d\u0627\u062a \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0628\u0647 \u0645\u062f\u0631\u0646\u06cc\u0632\u0627\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u06a9\u0634\u0648\u0631 \u06a9\u0645\u06a9 \u06a9\u0631\u062f\u060c \u0627\u0645\u0627 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0633\u0627\u0633\u06cc \u0634\u0647\u0631\u0648\u0646\u062f\u0627\u0646\u2014\u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646 \u0648 \u062d\u0642 \u0645\u0634\u0627\u0631\u06a9\u062a \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u2014\u0628\u0647\u200c\u0634\u062f\u062a \u0646\u0642\u0636 \u0634\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f3) \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u062f\u0648\u0645 (\u06f1\u06f3\u06f2\u06f0\u2013\u06f1\u06f3\u06f5\u06f7): \u062a\u0648\u0633\u0639\u0647 \u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u06cc \u0648 \u062a\u0634\u062f\u06cc\u062f \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u067e\u0633 \u0627\u0632 \u062a\u0628\u0639\u06cc\u062f \u0631\u0636\u0627\u0634\u0627\u0647 \u062f\u0631 \u06f1\u06f3\u06f2\u06f0\u060c \u0641\u0636\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0646\u0633\u0628\u062a\u0627\u064b \u0628\u0627\u0632 \u0634\u062f \u0648 \u0627\u062d\u0632\u0627\u0628 \u0648 \u0645\u0637\u0628\u0648\u0639\u0627\u062a \u0631\u0634\u062f \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0646\u062f. \u067e\u06cc\u0648\u0633\u062a\u0646 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0647 \u0627\u0639\u0644\u0627\u0645\u06cc\u0647\u0654 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0633\u0627\u0644 \u06f1\u06f3\u06f2\u06f7\u0634\/\u06f1\u06f9\u06f4\u06f8\u0645 \u0648 \u0627\u0645\u0636\u0627\u06cc \u062f\u0648 \u0645\u06cc\u062b\u0627\u0642 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0645\u062f\u0646\u06cc \u0648 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u06cc\u060c \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af\u06cc \u062f\u0631 \u062f\u0647\u0647\u0654 \u06f1\u06f3\u06f4\u06f0\u0634 (\u06f1\u06f9\u06f6\u06f7 \u0627\u0645\u0636\u0627\u060c \u06f1\u06f9\u06f7\u06f5 \u062a\u0635\u0648\u06cc\u0628) \u0627\u0632 \u0645\u0639\u062f\u0648\u062f \u06af\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0631\u0633\u0645\u06cc \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0646 \u0632\u0645\u06cc\u0646\u0647 \u0628\u0648\u062f.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0645\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u062f\u0631 \u0639\u0645\u0644 \u0628\u06cc\u200c\u0627\u062b\u0631 \u0645\u0627\u0646\u062f \u0648 \u0646\u0642\u0636 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0647\u0645\u0686\u0646\u0627\u0646 \u0627\u062f\u0627\u0645\u0647 \u062f\u0627\u0634\u062a (United Nations, 1948, 1966a, 1966b). \u06a9\u0648\u062f\u062a\u0627\u06cc \u06f2\u06f8 \u0645\u0631\u062f\u0627\u062f \u06f1\u06f3\u06f3\u06f2 \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u062f\u0648\u0644\u062a \u062f\u06a9\u062a\u0631 \u0645\u062d\u0645\u062f \u0645\u0635\u062f\u0642 \u0646\u0642\u0637\u0647 \u0639\u0637\u0641\u06cc \u062f\u0631 \u0628\u0627\u0632\u06af\u0634\u062a \u0628\u0647 \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u0628\u0648\u062f. \u0628\u0627 \u062a\u06a9\u06cc\u0647 \u0628\u0631 \u062d\u0645\u0627\u06cc\u062a \u0622\u0645\u0631\u06cc\u06a9\u0627 \u0648 \u0628\u0631\u06cc\u062a\u0627\u0646\u06cc\u0627\u060c \u0645\u062d\u0645\u062f\u0631\u0636\u0627 \u0634\u0627\u0647 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc\u2013\u067e\u0644\u06cc\u0633\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u06a9\u0631\u062f: (Gasiorowski, 1991).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>* \u062a\u0634\u06a9\u06cc\u0644 \u0633\u0627\u0648\u0627\u06a9 (\u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0627\u0637\u0644\u0627\u0639\u0627\u062a \u0648 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a \u06a9\u0634\u0648\u0631) \u062f\u0631 \u0633\u0627\u0644 \u06f1\u06f3\u06f3\u06f5 \u0628\u0627 \u0647\u0645\u06a9\u0627\u0631\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627 \u0648 \u0645\u0648\u0633\u0627\u062f\u060c \u06a9\u0647 \u0645\u0633\u0626\u0648\u0644 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0648 \u0627\u0639\u0645\u0627\u0644 \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0628\u0648\u062f (Gasiorowski, 1991).<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a \u0648 \u0645\u062d\u0627\u06a9\u0645\u0647 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0628\u062f\u0648\u0646 \u0631\u0639\u0627\u06cc\u062a \u0627\u0633\u062a\u0627\u0646\u062f\u0627\u0631\u062f\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u0639\u0645\u0627\u0644 \u0633\u0627\u0646\u0633\u0648\u0631 \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0628\u0631 \u0631\u0633\u0627\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0641\u0636\u0627\u06cc \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af\u06cc.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u062e\u0648\u0646\u06cc\u0646 \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u06f1\u06f5 \u062e\u0631\u062f\u0627\u062f \u06f1\u06f3\u06f4\u06f2 \u0648 \u062f\u06cc\u06af\u0631 \u062a\u062c\u0645\u0639\u0627\u062a \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u2013\u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0628\u0627 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d\u0627\u062a \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u06cc \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0633\u0641\u06cc\u062f (\u06f1\u06f3\u06f4\u06f1)\u060c \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u062d\u0642 \u0631\u0623\u06cc \u0632\u0646\u0627\u0646 \u0648 \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d\u0627\u062a \u0627\u0631\u0636\u06cc\u060c \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0642\u062f\u0631\u062a \u062f\u0631 \u062f\u0633\u062a \u0634\u0627\u0647 \u0648 \u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc \u0645\u0646\u062c\u0631 \u0628\u0647 \u06af\u0633\u062a\u0631\u0634 \u0646\u0627\u0631\u0636\u0627\u06cc\u062a\u06cc \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0634\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u06f1.\u06f4) <strong>\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc (\u06f1\u06f3\u06f5\u06f7 \u062a\u0627\u06a9\u0646\u0648\u0646): \u0646\u0642\u0636 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0648 \u0627\u06cc\u062f\u0626\u0648\u0644\u0648\u0698\u06cc\u06a9 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u067e\u0633 \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u06f1\u06f3\u06f5\u06f7\u060c \u062d\u0627\u06a9\u0645\u06cc\u062a \u062c\u062f\u06cc\u062f \u0646\u0638\u0627\u0645 \u0642\u0636\u0627\u06cc\u06cc \u0648 \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc \u062e\u0648\u062f \u0631\u0627 \u0628\u0631 \u0627\u0633\u0627\u0633 \u0627\u0635\u0644 \u0648\u0644\u0627\u06cc\u062a \u0641\u0642\u06cc\u0647 \u0648 \u0642\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0634\u0631\u0639\u06cc \u0628\u0646\u0627 \u0646\u0647\u0627\u062f \u0648 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062f\u0646\u06cc \u0648 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0631\u0627 \u0628\u0647\u200c\u0634\u062f\u062a \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f \u06a9\u0631\u062f. \u0646\u0642\u0636 \u0646\u0638\u0627\u0645\u200c\u0645\u0646\u062f \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u0628\u0647 \u06cc\u06a9\u06cc \u0627\u0632 \u0648\u06cc\u0698\u06af\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u062d\u06a9\u0648\u0645\u062a \u0628\u062f\u0644 \u0634\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647\u060c \u062f\u0627\u062f\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0641\u0627\u0642\u062f \u0645\u0639\u06cc\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647\u060c \u0648 \u0642\u062a\u0644\u200c\u0639\u0627\u0645 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u06cc\u06a9 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0628\u062f\u0644 \u06a9\u0631\u062f. \u0646\u0642\u0637\u0647 \u0627\u0648\u062c \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628\u200c\u0647\u0627\u060c <strong>\u0642\u062a\u0644\u200c\u0639\u0627\u0645 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u062f\u0631 \u062a\u0627\u0628\u0633\u062a\u0627\u0646 \u06f1\u06f3\u06f6\u06f7<\/strong> \u0628\u0648\u062f \u06a9\u0647 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0622\u0646 \u0631\u0627 \u00ab<strong>\u062c\u0646\u0627\u06cc\u062a \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u0628\u0634\u0631\u06cc\u062a\u0650 \u0627\u062f\u0627\u0645\u0647\u200c\u062f\u0627\u0631<\/strong>\u00bb \u062a\u0648\u0635\u06cc\u0641 \u06a9\u0631\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Amnesty International, 2018; Abdorrahman Boroumand Center, 2018; OHCHR, 2025a).&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u062c\u0646\u0628\u0634 \u062f\u0627\u0646\u0634\u062c\u0648\u06cc\u06cc \u06f1\u06f3\u06f7\u06f8\u060c \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u06f1\u06f3\u06f8\u06f8\u060c \u06f1\u06f3\u06f9\u06f6\u060c \u06f1\u06f3\u06f9\u06f8 \u0648 \u062e\u06cc\u0632\u0634 \u00ab\u0632\u0646\u060c \u0632\u0646\u062f\u06af\u06cc\u060c \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u00bb \u062f\u0631 \u06f1\u06f4\u06f0\u06f1\u060c \u0647\u0645\u0647 \u0646\u0645\u0648\u0646\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u0627\u0632 \u0628\u0647\u200c\u06a9\u0627\u0631\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u062e\u0634\u0648\u0646\u062a \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062d\u0641\u0638 \u0642\u062f\u0631\u062a\u200c\u0627\u0646\u062f (OHCHR, 2025a).<br>\u0637\u0628\u0642 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 IHRNGO\/ECPM (2025)\u060c \u0633\u0627\u0644 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f4 \u0628\u0627 <strong>\u06f9\u06f7\u06f5 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645<\/strong> \u0628\u0627\u0644\u0627\u062a\u0631\u06cc\u0646 \u0631\u0642\u0645 \u062f\u0648 \u062f\u0647\u0647 \u0627\u062e\u06cc\u0631 \u0631\u0627 \u062b\u0628\u062a \u06a9\u0631\u062f \u0648 \u062f\u0631 \u0686\u0647\u0627\u0631 \u0645\u0627\u0647 \u0646\u062e\u0633\u062a \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5\u060c \u0627\u06cc\u0646 \u0631\u0642\u0645 \u06f7\u06f5\u066a \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u06cc\u0627\u0641\u062a.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Death Penalty Information Center, 2025)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646\u060c \u0633\u0627\u0646\u0633\u0648\u0631 \u0627\u06cc\u0646\u062a\u0631\u0646\u062a\u060c \u0648 \u0646\u0638\u0627\u0631\u062a \u0627\u0644\u06a9\u062a\u0631\u0648\u0646\u06cc\u06a9\u06cc \u0628\u0631 \u067e\u0648\u0634\u0634 \u0632\u0646\u0627\u0646 \u0627\u0632 \u062f\u06cc\u06af\u0631 \u0645\u0635\u0627\u062f\u06cc\u0642 \u0628\u0627\u0631\u0632 \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u0627\u0633\u062a (AP News, 2024).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u062d\u0648\u0632\u0647 \u0647\u0627\u06cc \u0627\u0635\u0644\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u062d\u06a9\u0648\u0645\u062a \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f1) \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0632 \u0646\u062e\u0633\u062a\u06cc\u0646 \u0645\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628\u060c \u062f\u0627\u062f\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0628\u0627 \u0645\u062d\u0627\u06a9\u0645\u0627\u062a \u0686\u0646\u062f \u062f\u0642\u06cc\u0642\u0647\u200c\u0627\u06cc\u060c \u0647\u0632\u0627\u0631\u0627\u0646 \u0646\u0641\u0631 \u0627\u0632 \u0645\u0642\u0627\u0645\u0627\u062a \u0631\u0698\u06cc\u0645 \u067e\u06cc\u0634\u06cc\u0646 \u0648 \u0641\u0639\u0627\u0644\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0645\u062d\u06a9\u0648\u0645 \u06a9\u0631\u062f\u0646\u062f (Abrahamian, 1982). \u0646\u0642\u0637\u0647 \u0627\u0648\u062c \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628\u200c\u0647\u0627\u060c \u0642\u062a\u0644\u200c\u0639\u0627\u0645 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u062f\u0631 \u062a\u0627\u0628\u0633\u062a\u0627\u0646 \u06f1\u06f3\u06f6\u06f7 \u0628\u0648\u062f \u06a9\u0647 \u0628\u0631 \u0627\u0633\u0627\u0633 \u0641\u062a\u0648\u0627\u06cc \u0622\u06cc\u062a\u200c\u0627\u0644\u0644\u0647 \u062e\u0645\u06cc\u0646\u06cc\u060c \u0647\u0632\u0627\u0631\u0627\u0646 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u2014\u0628\u06cc\u0634\u062a\u0631 \u0627\u0632 \u0627\u0639\u0636\u0627\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u062c\u0627\u0647\u062f\u06cc\u0646 \u062e\u0644\u0642 \u0648 \u06af\u0631\u0648\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0686\u067e\u2014\u0628\u062f\u0648\u0646 \u0645\u062d\u0627\u06a9\u0645\u0647 \u0645\u0646\u0635\u0641\u0627\u0646\u0647 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0634\u062f\u0646\u062f (Amnesty International, 2018; Abdorrahman Boroumand Center, 2018). \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062a\u0639\u062f\u062f \u0627\u06cc\u0646 \u06a9\u0634\u062a\u0627\u0631 \u0631\u0627 \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u00ab<strong>\u062c\u0646\u0627\u06cc\u062a \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u0628\u0634\u0631\u06cc\u062a\u0650 \u0627\u062f\u0627\u0645\u0647\u200c\u062f\u0627\u0631<\/strong>\u00bb \u0637\u0628\u0642\u0647\u200c\u0628\u0646\u062f\u06cc \u06a9\u0631\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f (OHCHR, 2025a).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f2) \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u0645\u0631\u062f\u0645\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u062f\u0631 \u062f\u0647\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u062e\u06cc\u0631\u060c \u0647\u0631 \u0645\u0648\u062c \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u06cc \u0628\u0627 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u062e\u0634\u0648\u0646\u062a \u0645\u0631\u06af\u0628\u0627\u0631 \u067e\u0627\u0633\u062e \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a:<\/p>\n\n\n\n<p>* \u06f1\u06f3\u06f7\u06f8: \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u062c\u0646\u0628\u0634 \u062f\u0627\u0646\u0634\u062c\u0648\u06cc\u06cc\u060c \u0628\u0627 \u06a9\u0634\u062a\u0647 \u0648 \u0632\u062e\u0645\u06cc\u200c\u0634\u062f\u0646 \u0635\u062f\u0647\u0627 \u0646\u0641\u0631 \u0648 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0641\u0639\u0627\u0644\u0627\u0646.<\/p>\n\n\n\n<p>* \u06f1\u06f3\u06f8\u06f8: \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u0645\u0648\u0635\u0648\u0641 \u0628\u0647 \u201c<a href=\"https:\/\/fa.wikipedia.org\/wiki\/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D8%B3%D8%A8%D8%B2_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86\">\u062c\u0646\u0628\u0634 \u0633\u0628\u0632<\/a>\u201d \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u0627\u0646\u062a\u062e\u0627\u0628\u0627\u062a \u0631\u06cc\u0627\u0633\u062a\u200c\u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0628\u0627 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u06af\u0644\u0648\u0644\u0647 \u062c\u0646\u06af\u06cc\u060c \u0636\u0631\u0628\u200c\u0648\u0634\u062a\u0645\u060c \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647 \u0648 \u062a\u062c\u0627\u0648\u0632 \u062f\u0631 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627 (\u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u06a9\u0647\u0631\u06cc\u0632\u06a9).<\/p>\n\n\n\n<p>* \u06f1\u06f3\u06f9\u06f6 \u0648 \u06f1\u06f3\u06f9\u06f8: \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u0633\u0644\u0627\u062d \u062c\u0646\u06af\u06cc \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u0645\u0639\u062a\u0631\u0636\u0627\u0646 \u0648 \u06a9\u0634\u062a\u0627\u0631 \u0635\u062f\u0647\u0627 \u0646\u0641\u0631 \u062f\u0631 \u0634\u0647\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641\u060c \u0642\u0637\u0639 \u0627\u06cc\u0646\u062a\u0631\u0646\u062a \u0633\u0631\u0627\u0633\u0631\u06cc\u060c \u0648 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a \u0647\u0632\u0627\u0631\u0627\u0646 \u0646\u0641\u0631 (Amnesty International, 2025).<\/p>\n\n\n\n<p>* \u06f1\u06f4\u06f0\u06f1 (<a href=\"https:\/\/fa.wikipedia.org\/wiki\/%D8%AC%D9%86%D8%A8%D8%B4_%D8%B2%D9%86%D8%8C_%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D8%8C_%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C\">\u062c\u0646\u0628\u0634 \u0632\u0646\u060c \u0632\u0646\u062f\u06af\u06cc\u060c \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc<\/a>): \u0642\u062a\u0644 \u0645\u0647\u0633\u0627 \u0627\u0645\u06cc\u0646\u06cc \u062f\u0631 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a \u06af\u0634\u062a \u0627\u0631\u0634\u0627\u062f \u062c\u0631\u0642\u0647 \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u0633\u0631\u0627\u0633\u0631\u06cc \u0631\u0627 \u0632\u062f. \u0637\u0628\u0642 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u0644\u0644\u060c \u0646\u06cc\u0631\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc \u0628\u0627 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u0633\u0644\u0627\u062d \u06af\u0631\u0645\u060c \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0648\u062f\u0633\u0631\u0627\u0646\u0647\u060c \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647\u060c \u0648 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0645\u0639\u062a\u0631\u0636\u0627\u0646\u060c \u0648\u0627\u06a9\u0646\u0634\u06cc \u0628\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0628\u0642\u0647 \u0646\u0634\u0627\u0646 \u062f\u0627\u062f\u0646\u062f (OHCHR, 2025b).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f3) \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0648 \u0647\u062f\u0641\u0645\u0646\u062f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 IHRNGO\/ECPM (2025) \u0646\u0634\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f \u06a9\u0647 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u0633\u0627\u0644&nbsp; (\u06f2\u06f0\u06f2\u06f4\u0645) \u06f9\u06f7\u06f5 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0627\u0646\u062c\u0627\u0645 \u062f\u0627\u062f\u0647\u2014\u0628\u0627\u0644\u0627\u062a\u0631\u06cc\u0646 \u0622\u0645\u0627\u0631 \u062f\u0648 \u062f\u0647\u0647 \u0627\u062e\u06cc\u0631\u2014\u0648 \u062f\u0631 \u0686\u0647\u0627\u0631 \u0645\u0627\u0647 \u0646\u062e\u0633\u062a \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5\u060c \u0627\u06cc\u0646 \u0631\u0642\u0645 \u0646\u0633\u0628\u062a \u0628\u0647 \u0645\u062f\u062a \u0645\u0634\u0627\u0628\u0647 \u0633\u0627\u0644 \u0642\u0628\u0644 \u06f7\u06f5\u066a \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a (Death Penalty Information Center, 2025). \u0627\u0642\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0642\u0648\u0645\u06cc (\u06a9\u0631\u062f\u060c \u0628\u0644\u0648\u0686\u060c \u0639\u0631\u0628\u060c \u0627\u0641\u063a\u0627\u0646) \u0648 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0633\u0647\u0645 \u0628\u0627\u0644\u0627\u06cc\u06cc \u0627\u0632 \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627 \u0631\u0627 \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f. \u0627\u062a\u0647\u0627\u0645\u0627\u062a \u00ab\u0645\u062d\u0627\u0631\u0628\u0647\u00bb \u0648 \u00ab\u0627\u0641\u0633\u0627\u062f \u0641\u06cc\u200c\u0627\u0644\u0627\u0631\u0636\u00bb \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0645\u06cc\u200c\u0634\u0648\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f4) \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646 \u0648 \u062d\u0631\u06cc\u0645 \u062e\u0635\u0648\u0635\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0642\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u06a9\u0646\u0646\u062f\u0647 \u0631\u0633\u0627\u0646\u0647 \u0648 \u0627\u06cc\u0646\u062a\u0631\u0646\u062a\u060c \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u0634\u0646\u0648\u062f \u0648 \u0646\u0638\u0627\u0631\u062a \u062f\u06cc\u062c\u06cc\u062a\u0627\u0644\u060c \u0648 \u0627\u062c\u0631\u0627\u06cc \u0637\u0631\u062d\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u0648\u0634 \u0645\u0635\u0646\u0648\u0639\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u062d\u062c\u0627\u0628 \u0632\u0646\u0627\u0646 \u0627\u0632 \u0645\u0635\u0627\u062f\u06cc\u0642 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646 \u0648 \u062d\u0631\u06cc\u0645 \u062e\u0635\u0648\u0635\u06cc \u0627\u0633\u062a (AP News, 2024).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f5) \u0639\u062f\u0645 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644 \u0642\u0648\u0647 \u0642\u0636\u0627\u0626\u06cc\u0647<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u062f\u0633\u062a\u06af\u0627\u0647 \u0642\u0636\u0627\u06cc\u06cc \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u062a\u062d\u062a \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0645\u0633\u062a\u0642\u06cc\u0645 \u0631\u0647\u0628\u0631\u06cc \u0648 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc \u0627\u0633\u062a. \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0634\u0648\u0631\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u0644\u0644 \u062a\u0623\u06a9\u06cc\u062f \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0641\u0642\u062f\u0627\u0646 \u0627\u0633\u062a\u0642\u0644\u0627\u0644 \u0642\u0636\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u0645\u0627\u0646\u0639 \u067e\u06cc\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u0645\u0646\u0635\u0641\u0627\u0646\u0647 \u0648 \u0628\u06cc\u200c\u0637\u0631\u0641\u0627\u0646\u0647 \u067e\u0631\u0648\u0646\u062f\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a (OHCHR, 2025a).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f6) \u0627\u0644\u06af\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u0648 \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u062f\u0631 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0644\u06af\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0631\u0627\u06cc\u062c \u0646\u0642\u0636 \u0634\u0627\u0645\u0644 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a \u062e\u0648\u062f\u0633\u0631\u0627\u0646\u0647\u060c \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647 \u062c\u0633\u0645\u06cc \u0648 \u0631\u0648\u0627\u0646\u06cc\u060c \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0641\u200c\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u0627\u062c\u0628\u0627\u0631\u06cc\u060c \u0645\u062d\u0631\u0648\u0645\u06cc\u062a \u0627\u0632 \u0648\u06a9\u06cc\u0644 \u0648 \u0645\u0631\u0627\u0642\u0628\u062a \u067e\u0632\u0634\u06a9\u06cc\u060c \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0631\u0639\u0628 \u0648 \u0648\u062d\u0634\u062a \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0627\u0633\u062a (Human Rights Watch, 2025). \u0627\u0632 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u062f\u0647\u0647\u0654 \u06f1\u06f3\u06f6\u06f0 \u062a\u0627 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u062f\u06cc\u062c\u06cc\u062a\u0627\u0644 \u0648 \u0646\u0638\u0627\u0631\u062a \u0641\u0646\u0627\u0648\u0631\u0627\u0646\u0647 \u062f\u0631 \u062f\u0647\u0647\u0654 \u06f1\u06f4\u06f0\u06f0\u060c \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a \u062d\u06a9\u0648\u0645\u062a \u0647\u0645\u0648\u0627\u0631\u0647 \u0628\u0631 \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0641\u0636\u0627\u06cc \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0648 \u062d\u0630\u0641 \u0635\u062f\u0627\u06cc \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641 \u0627\u0633\u062a\u0648\u0627\u0631 \u0628\u0648\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. \u0645\u0648\u062c \u0627\u062e\u06cc\u0631 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u062c\u0646\u06af \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0648 \u0627\u0633\u0631\u0627\u0626\u06cc\u0644 \u062f\u0631 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5\u060c \u0646\u0634\u0627\u0646\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f\u0647\u0654 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u062a\u0631\u0648\u0631 \u062f\u0648\u0644\u062a\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062c\u0628\u0631\u0627\u0646 \u0634\u06a9\u0633\u062a \u062e\u0627\u0631\u062c\u06cc \u0628\u0627 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc \u0627\u0633\u062a (ND aktuell, 2025).<\/p>\n\n\n\n<p>* \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u06af\u0631 \u0648\u06cc\u0698\u0647\u0654 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u0644\u0644 (\u06f2\u06f0\u06f2\u06f5) \u0627\u0632 \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u0634\u062f\u06cc\u062f \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f4\u060c \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646\/\u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u060c \u0648 \u0646\u0642\u0636 \u0646\u0638\u0627\u0645\u200c\u0645\u0646\u062f \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647 \u062e\u0628\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f\u061b \u0645\u0623\u0645\u0648\u0631\u06cc\u062a \u0646\u0647\u0627\u062f \u0647\u0627\u06cc \u062d\u0642\u06cc\u0642\u062a\u200c\u06cc\u0627\u0628 \u0646\u06cc\u0632 \u0627\u0631\u062a\u06a9\u0627\u0628 \u00ab\u0646\u0642\u0636\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0641\u0627\u062d\u0634\u00bb \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u0627\u062a \u06f1\u06f4\u06f0\u06f1 \u0631\u0627 \u0645\u0633\u062a\u0646\u062f \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. (<a href=\"https:\/\/eprints.bbk.ac.uk\/id\/eprint\/55268\/?utm_source=chatgpt.com\">eprints.bbk.ac.uk<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/hr-bodies\/hrc\/ffm-iran\/index?utm_source=chatgpt.com\">OHCHR<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0631\u06a9\u0648\u0631\u062f \u0622\u0645\u0627\u0631 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627: \u0628\u0631 \u067e\u0627\u06cc\u0647\u0654 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0645\u0634\u062a\u0631\u06a9 IHRNGO\/ECPM\u060c \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f4 \u062f\u0633\u062a\u200c\u06a9\u0645 \u06f9\u06f7\u06f5 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u0627\u0646\u062c\u0627\u0645 \u062f\u0627\u062f\u0647 (\u0628\u0627\u0644\u0627\u062a\u0631\u06cc\u0646 \u0645\u06cc\u0632\u0627\u0646 \u062f\u0648 \u062f\u0647\u0647\u0654 \u0627\u062e\u06cc\u0631)\u060c \u0628\u0627 \u0633\u0647\u0645 \u0628\u0627\u0644\u0627\u06cc \u0627\u062a\u0647\u0627\u0645\u0627\u062a \u0645\u0648\u0627\u062f \u0645\u062e\u062f\u0631 \u0648 \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0646\u0627\u0645\u062a\u0648\u0627\u0632\u0646 \u0628\u0631 \u0627\u0642\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0642\u0648\u0645\u06cc\u061b \u0631\u0648\u0646\u062f \u062f\u0631 \u0645\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u062e\u0633\u062a \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5 \u0647\u0645 \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634\u06cc \u0628\u0648\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. (<a href=\"https:\/\/www.ecpm.org\/app\/uploads\/2025\/02\/Annual-Report-on-the-Death-Penalty-in-Iran-2024.pdf?utm_source=chatgpt.com\">ECPM<\/a>, <a href=\"https:\/\/idpc.net\/publications\/2025\/02\/annual-report-on-the-death-penalty-in-iran-2024?utm_source=chatgpt.com\">IDPC<\/a>, <a href=\"https:\/\/iranprimer.usip.org\/blog\/2025\/feb\/25\/report-executions-minorities-iran-2024?utm_source=chatgpt.com\">The Iran Primer<\/a>, <a href=\"https:\/\/deathpenaltyinfo.org\/iran-sees-75-increase-in-executions-during-first-four-months-of-2025-over-2024?utm_source=chatgpt.com\">Death Penalty Information Center<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0639\u0641\u0648 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644 \u0648 HRW \u0647\u0645\u200c\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0627\u0632 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0634\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0648\u062f\u0633\u0631\u0627\u0646\u0647\u0654 \u0647\u0632\u0627\u0631\u0627\u0646 \u0646\u0641\u0631\u060c \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647\/\u0628\u062f\u0631\u0641\u062a\u0627\u0631\u06cc\u060c \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u0641\u0646\u0627\u0648\u0631\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0638\u0627\u0631\u062a\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u062a\u062d\u0645\u06cc\u0644 \u062d\u062c\u0627\u0628 \u0627\u062c\u0628\u0627\u0631\u06cc \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(<a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/location\/middle-east-and-north-africa\/middle-east\/iran\/?utm_source=chatgpt.com\">Amnesty International<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.hrw.org\/world-report\/2025\/country-chapters\/iran?utm_source=chatgpt.com\">hrw.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/e6d33c4f45f0181b9bc4669aef196209?utm_source=chatgpt.com\">AP News<\/a>)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f7) \u0686\u0631\u0627 \u00ab\u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u00bb \u0628\u0647 \u0648\u06cc\u0698\u0647 \u062f\u0631 \u0645\u0648\u0636\u0648\u0639 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u0627\u0633\u062a\u061f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u0632 \u0645\u0646\u0638\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642\u06cc \u0648 \u0627\u062e\u0644\u0627\u0642\u06cc\u060c \u0686\u0627\u0631\u0686\u0648\u0628 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 (\u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646\/\u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u0627\u062a\u060c \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647\u060c \u0645\u0646\u0639 \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647\u060c \u062d\u0642 \u062d\u06cc\u0627\u062a) \u0645\u0639\u06cc\u0627\u0631 \u0645\u0634\u062a\u0631\u06a9\u06cc \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u0627\u0632 \u0642\u0637\u0628\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0641\u0631\u0627\u062a\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u0631\u0648\u062f \u0648 \u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u0631\u0627 \u062d\u0648\u0644 \u00ab\u0645\u062d\u0648\u0631 \u0642\u0631\u0628\u0627\u0646\u06cc\u200c\u00bb \u0633\u0627\u0645\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f. \u0647\u0645\u06cc\u0646 \u0645\u0628\u0646\u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u0627\u0645\u06a9\u0627\u0646 \u067e\u06cc\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc\u2014\u0627\u0632 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u06af\u0631\u0627\u0646 \u0648\u06cc\u0698\u0647 \u062a\u0627 \u0645\u0623\u0645\u0648\u0631\u06cc\u062a \u0646\u0647\u0627\u062f \u0647\u0627\u06cc \u062d\u0642\u06cc\u0642\u062a\u200c\u06cc\u0627\u0628\u2014\u0648 \u062d\u0641\u0638 \u0627\u062f\u0644\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u067e\u0627\u0633\u062e\u06af\u0648\u06cc\u06cc \u0622\u062a\u06cc \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f. (<a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/press-releases\/2025\/06\/iran-un-fact-finding-mission-special-rapporteur-call-civilian-protection-and?utm_source=chatgpt.com\">OHCHR<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u0632 \u0645\u0646\u0638\u0631 \u0631\u0627\u0647\u0628\u0631\u062f\u06cc\u060c \u067e\u0698\u0648\u0647\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0639\u0644\u0645\u06cc \u062f\u0631\u0628\u0627\u0631\u0647\u0654 \u00ab\u0634\u0628\u06a9\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0646\u0634\u06af\u0631\u06cc \u0641\u0631\u0627\u0645\u0644\u06cc\u00bb \u0646\u0634\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u0646\u062f \u06a9\u0647 \u00ab\u0646\u0627\u0645\u200c\u0622\u0648\u0631\u06cc\/\u0646\u0646\u06af\u200c\u0627\u0641\u06a9\u0646\u06cc\u00bb (naming and shaming)\u060c \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0631\u0633\u0627\u0646\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0648 \u0641\u0634\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0647\u062f\u0641\u0645\u0646\u062f \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0647\u0632\u06cc\u0646\u0647\u0654 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0631\u0627 \u0628\u0627\u0644\u0627 \u0628\u0628\u0631\u0646\u062f \u0648 \u0628\u0631 \u0631\u0641\u062a\u0627\u0631 \u0631\u0698\u06cc\u0645\u200c\u0647\u0627 \u0627\u062b\u0631 \u0628\u06af\u0630\u0627\u0631\u0646\u062f. \u0627\u062f\u0628\u06cc\u0627\u062a \u062c\u062f\u06cc\u062f \u062f\u0631 \u0631\u0648\u0627\u0628\u0637 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644 \u0646\u06cc\u0632 \u0631\u0627\u0628\u0637\u0647\u0654 \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648 \u0628\u0647\u0628\u0648\u062f \u0631\u0641\u062a\u0627\u0631 \u0646\u0633\u0628\u062a \u0628\u0647 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0631\u0627 \u0646\u0634\u0627\u0646 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. (<a href=\"https:\/\/courses.washington.edu\/pbaf531\/KeckSikkink.pdf?utm_source=chatgpt.com\">courses.washington.edu<\/a>, <a href=\"https:\/\/systways.academy\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/GGHR_paper_Keck-Sikkink_Activists-Beyond-Borders.pdf?utm_source=chatgpt.com\">systways.academy<\/a>, <a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/isq\/article\/65\/4\/999\/6159029?utm_source=chatgpt.com\">Academic Oxford<\/a>)&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u0650 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632\u060c \u062a\u062f\u0627\u0648\u0645 \u0631\u0635\u062f \u0645\u0633\u062a\u0642\u0644 (\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u06af\u0631 \u0648\u06cc\u0698\u0647)\u060c \u062d\u0641\u0638 \u0634\u0648\u0627\u0647\u062f (FFMI)\u060c \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642\u200c\u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f (\u0627\u0632 \u067e\u0631\u0648\u0646\u062f\u0647\u0654 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0645\u0634\u062e\u0635 \u062a\u0627 \u0627\u0635\u0644\u0627\u062d \u0642\u0648\u0627\u0646\u06cc\u0646) \u06cc\u06a9 \u00ab\u0632\u0646\u062c\u06cc\u0631\u0647\u0654 \u067e\u0627\u0633\u062e\u06af\u0648\u06cc\u06cc\u00bb \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f \u06a9\u0647 \u0647\u0645 \u0628\u0627\u0632\u062f\u0627\u0631\u0646\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a \u0648 \u0647\u0645 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06af\u0630\u0627\u0631\u0650 \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647 \u0633\u0631\u0645\u0627\u06cc\u0647\u0654 \u062d\u06cc\u0627\u062a\u06cc \u062a\u0648\u0644\u06cc\u062f \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f. (<a href=\"https:\/\/eprints.bbk.ac.uk\/id\/eprint\/55268\/?utm_source=chatgpt.com\">eprints.bbk.ac.uk<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/hr-bodies\/hrc\/ffm-iran\/index?utm_source=chatgpt.com\">OHCHR<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f1.\u06f4.\u06f8) \u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u06a9\u0644\u06cc\u062f\u06cc (\u06af\u0632\u06cc\u062f\u0647\u0654 \u067e\u06cc\u0634\u0646\u0647\u0627\u062f\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a\u0646\u0627\u062f \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u062d\u0627\u06a9\u0645\u06cc\u062a \u062c.\u0627.)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u06af\u0631 \u0648\u06cc\u0698\u0647\u0654 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u060c \u0645\u0627\u06cc \u0633\u0627\u062a\u0648\u060c \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0628\u0647 \u0634\u0648\u0631\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 (A\/HRC\/58\/62\u060c \u06f1\u06f2 \u0645\u0627\u0631\u0633 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5). (<a href=\"https:\/\/eprints.bbk.ac.uk\/id\/eprint\/55268\/?utm_source=chatgpt.com\">eprints.bbk.ac.uk<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.ecoi.net\/en\/document\/2123121.html?utm_source=chatgpt.com\">ecoi.net<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u00ab\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0645\u0623\u0645\u0648\u0631\u06cc\u062a \u06af\u0631\u0648 \u062d\u0642\u06cc\u0642\u062a\u200c\u06cc\u0627\u0628\u0650 \u0645\u0633\u062a\u0642\u0644 \u062f\u0631\u0628\u0627\u0631\u0647\u0654 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u00bb\u060c \u0634\u0648\u0631\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 (A\/HRC\/58\/63\u060c \u06f1\u06f4 \u0645\u0627\u0631\u0633 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5. (<a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/hr-bodies\/hrc\/ffm-iran\/index?utm_source=chatgpt.com\">OHCHR<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0639\u0641\u0648 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u060c \u00ab\u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646: \u0645\u0631\u0648\u0631 \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f4\/\u06f2\u06f5\u00bb \u0648 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0633\u0627\u0644\u0627\u0646\u0647\u0654 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u062c\u0647\u0627\u0646 (\u06f2\u06f0\u06f2\u06f5. (<a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/documents\/mde13\/9275\/2025\/en\/?utm_source=chatgpt.com\">Amnesty International<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0647\u06cc\u0648\u0645\u0646\u200c\u0631\u0627\u06cc\u062a\u0633\/IHRNGO \u0648 ECPM\u060c \u00ab\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u0633\u0627\u0644\u0627\u0646\u0647\u0654 \u0645\u062c\u0627\u0632\u0627\u062a \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f4\u00bb (\u0641\u0648\u0631\u06cc\u0647\u0654 \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5). (<a href=\"https:\/\/www.ecpm.org\/app\/uploads\/2025\/02\/Annual-Report-on-the-Death-Penalty-in-Iran-2024.pdf?utm_source=chatgpt.com\">ECPM<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0639\u0641\u0648 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u060c \u00ab\u0627\u0633\u0631\u0627\u0631 \u0622\u063a\u0634\u062a\u0647 \u0628\u0647 \u062e\u0648\u0646: \u0686\u0631\u0627 \u06a9\u0634\u062a\u0627\u0631 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u06f1\u06f3\u06f6\u06f7 \u0647\u0645\u0686\u0646\u0627\u0646 \u062c\u0646\u0627\u06cc\u062a \u0639\u0644\u06cc\u0647 \u0628\u0634\u0631\u06cc\u062a \u0627\u0633\u062a) \u00bb\u06f2\u06f0\u06f1\u06f8. (<a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/documents\/mde13\/9421\/2018\/en\/?utm_source=chatgpt.com\">Amnesty International<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>* Human Rights Watch\u060c \u00ab\u06af\u0632\u0627\u0631\u0634 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u06f2\u06f0\u06f2\u06f5: \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u00bb (<a href=\"https:\/\/www.hrw.org\/world-report\/2025\/country-chapters\/iran?utm_source=chatgpt.com\">hrw.org<\/a>).<\/p>\n\n\n\n<p>* \u0627\u062f\u0628\u06cc\u0627\u062a \u062f\u0627\u0646\u0634\u06af\u0627\u0647\u06cc \u062f\u0631\u0628\u0627\u0631\u0647\u0654 \u0627\u062b\u0631 \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0641\u0631\u0627\u0645\u0644\u06cc \u0648 \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0628\u0631 \u0631\u0641\u062a\u0627\u0631 \u062f\u0648\u0644\u062a\u200c\u0647\u0627 \u0646\u0633\u0628\u062a \u0628\u0647 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc. (<a href=\"https:\/\/courses.washington.edu\/pbaf531\/KeckSikkink.pdf?utm_source=chatgpt.com\">courses.washington.edu<\/a>, <a href=\"https:\/\/academic.oup.com\/isq\/article\/65\/4\/999\/6159029?utm_source=chatgpt.com\">Academic Oxford<\/a>)&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f2) \u06a9\u0646\u0648\u0627\u0646\u0633\u06cc\u0648\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u062d\u0648\u0632\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0639\u0636\u0648 \u0686\u0646\u062f \u0633\u0646\u062f \u0645\u0647\u0645 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u062f\u0648\u0644\u062a \u0631\u0627 \u0645\u062a\u0639\u0647\u062f \u0628\u0647 \u0631\u0639\u0627\u06cc\u062a \u0648 \u062a\u0636\u0645\u06cc\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0646\u06cc\u0627\u062f\u06cc\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f\u060c \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0644\u0647:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u0627\u0639\u0644\u0627\u0645\u06cc\u0647 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 (UDHR)<\/strong> \u2013 \u067e\u0630\u06cc\u0631\u0641\u062a\u0647\u200c\u0634\u062f\u0647 \u062a\u0648\u0633\u0637 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u06f1\u06f9\u06f4\u06f8 (United Nations, 1948).<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u0645\u06cc\u062b\u0627\u0642 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0645\u062f\u0646\u06cc \u0648 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc (ICCPR)<\/strong> \u2013 \u0627\u0645\u0636\u0627 \u062f\u0631 \u06f1\u06f9\u06f6\u06f7 \u0648 \u062a\u0635\u0648\u06cc\u0628 \u062f\u0631 \u06f1\u06f9\u06f7\u06f5\u061b \u0627\u0644\u0632\u0627\u0645 \u0628\u0647 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646\u060c \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647\u060c \u0645\u0646\u0639 \u0634\u06a9\u0646\u062c\u0647 \u0648 \u062d\u0642 \u062d\u06cc\u0627\u062a (United Nations, 1966a).<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u0645\u06cc\u062b\u0627\u0642 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u06cc\u060c \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af\u06cc (ICESCR)<\/strong> \u2013 \u0647\u0645\u200c\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0628\u0627 ICCPR\u061b \u0627\u0644\u0632\u0627\u0645 \u0628\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u06a9\u0627\u0631\u060c \u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0648 \u0633\u0644\u0627\u0645\u062a (United Nations, 1966b).<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u06a9\u0646\u0648\u0627\u0646\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u06a9\u0648\u062f\u06a9 (CRC)<\/strong> \u2013 \u062a\u0635\u0648\u06cc\u0628 \u062f\u0631 \u06f1\u06f9\u06f9\u06f3 \u0628\u0627 \u062d\u0642 \u0634\u0631\u0637 \u06a9\u0644\u06cc (United Nations, 1989).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0628\u0627 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a\u060c \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u0644\u0644 \u0648 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u06cc \u0627\u0632 \u0646\u0642\u0636 \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647\u0654 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062d\u06a9\u0627\u06cc\u062a \u062f\u0627\u0631\u0646\u062f (OHCHR, 2025a; Human Rights Watch, 2025).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f3) \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u062f\u0648\u0644\u062a\/\u0645\u0644\u062a \u0648 \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0630\u0647\u0646\u06cc\u062a \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u06af\u0631\u0686\u0647\u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u0622\u063a\u0627\u0632\u06af\u0631 \u062a\u0644\u0627\u0634 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a \u062f\u0648\u0644\u062a-\u0645\u0644\u062a \u0645\u062f\u0631\u0646 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0648\u062f. \u0627\u0645\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u0647\u0631\u06af\u0632 \u0628\u0647\u200c\u0637\u0648\u0631 \u06a9\u0627\u0645\u0644 \u0628\u0627 \u0627\u0635\u0648\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0647\u0645\u200c\u0631\u0627\u0633\u062a\u0627 \u0646\u0634\u062f. \u062f\u0648\u0644\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u0639\u062f\u06cc\u060c \u0628\u0647\u200c\u062c\u0627\u06cc \u0646\u0647\u0627\u062f\u0633\u0627\u0632\u06cc \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9\u060c \u0628\u06cc\u0634\u062a\u0631 \u0628\u0647 \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0642\u062f\u0631\u062a \u0648 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u06af\u0631\u0627\u06cc\u0634 \u062f\u0627\u0634\u062a\u0646\u062f. \u062f\u0631 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc\u060c \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631 \u0648\u0644\u0627\u06cc\u062a \u0641\u0642\u06cc\u0647 \u0648 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0645\u0646\u06cc\u062a\u06cc\u060c \u0645\u0627\u0646\u0639 \u062a\u062d\u0642\u0642 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0634\u0647\u0631\u0648\u0646\u062f\u06cc \u0648 \u0645\u0634\u0627\u0631\u06a9\u062a \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648\u0627\u0642\u0639\u06cc \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f. \u0648\u0644\u06cc \u0628\u0627 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u06a9\u0631\u0631 \u0648 \u0646\u0642\u0636 \u0633\u06cc\u0633\u062a\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u0647\u0627\u060c \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0630\u0647\u0646\u06cc\u062a \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0628\u0647\u200c \u0648\u06cc\u0698\u0647 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u062c\u0646\u0628\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u0639\u062a\u0631\u0627\u0636\u06cc \u062f\u0647\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u062e\u06cc\u0631\u060c \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u0645\u0647\u0645\u06cc \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0627\u0642\u0634\u0627\u0631 \u0645\u062e\u062a\u0644\u0641 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u060c \u0627\u0632 \u0632\u0646\u0627\u0646 \u0648 \u062f\u0627\u0646\u0634\u062c\u0648\u06cc\u0627\u0646 \u062a\u0627 \u0627\u0642\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0642\u0648\u0645\u06cc \u0648 \u0645\u0630\u0647\u0628\u06cc\u060c \u0628\u0639\u0644\u062a \u0622\u06af\u0627\u0647\u06cc \u0647\u0627\u06cc \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc\u060c \u062d\u0633\u0627\u0633\u06cc\u062a \u0628\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0631\u0627 \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0648 \u062e\u0648\u0627\u0647\u0627\u0646 \u0627\u062d\u062a\u0631\u0627\u0645 \u0628\u0647 \u06a9\u0631\u0627\u0645\u062a \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u06cc\u060c \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0628\u06cc\u0627\u0646 \u0648 \u062d\u0642 \u062a\u0639\u06cc\u06cc\u0646 \u0633\u0631\u0646\u0648\u0634\u062a \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f. \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u00ab\u0646\u0647 \u0628\u0647 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u00bb \u0648 \u062f\u0641\u0627\u0639 \u0627\u0632 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u0628\u0647 \u0628\u062e\u0634\u06cc \u0627\u0632 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0648 \u062f\u06cc\u0627\u0633\u067e\u0648\u0631\u0627 \u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f (Amnesty International, 2025).\u062c\u0646\u0628\u0634 \u00ab\u0632\u0646\u060c \u0632\u0646\u062f\u06af\u06cc\u060c \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc\u00bb \u0646\u0645\u0627\u062f \u0627\u06cc\u0646 \u062a\u062d\u0648\u0644 \u0630\u0647\u0646\u06cc \u0648 \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af\u06cc \u0627\u0633\u062a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u06f4)<strong> \u0648\u0627\u06a9\u0646\u0634 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u0628\u0647 \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631: \u0627\u0632 \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u062a\u0627 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0648\u0627\u06a9\u0646\u0634 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u062f\u0631 \u062f\u0648\u0631\u0627\u0646 \u067e\u0647\u0644\u0648\u06cc \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f \u0628\u0647 \u0627\u0646\u062a\u0642\u0627\u062f\u0627\u062a \u062f\u06cc\u067e\u0644\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0648 \u06af\u0632\u0627\u0631\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u063a\u06cc\u0631\u062f\u0648\u0644\u062a\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0639\u0641\u0648 \u0628\u06cc\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0628\u0648\u062f. \u0627\u0645\u0627 \u062f\u0631 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc\u060c \u0628\u0647 \u062f\u0644\u06cc\u0644 \u0634\u062f\u062a \u0648 \u062a\u062f\u0627\u0648\u0645 \u0646\u0642\u0636\u200c\u0647\u0627\u2014\u0628\u0647\u200c \u0648\u06cc\u0698\u0647 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u06f1\u06f3\u06f6\u06f7\u2014\u0633\u0627\u0632\u0648\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0631\u0633\u0645\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0645\u0644\u0644\u060c \u062a\u062d\u0631\u06cc\u0645\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0647\u062f\u0641\u0645\u0646\u062f \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0641\u0639\u0627\u0644\u200c\u062a\u0631 \u0634\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(OHCHR, 2025a; Amnesty International, 2025)<\/p>\n\n\n\n<p>\u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644\u060c \u0646\u0627\u06a9\u0627\u0631\u0622\u0645\u062f\u06cc \u0648 \u0628\u06cc\u200c\u0639\u0645\u0644\u06cc \u0646\u0633\u0628\u06cc \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc\u060c \u0628\u0647\u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u062f\u0631 \u0645\u0648\u0627\u0642\u0639\u06cc \u06a9\u0647 \u0645\u0646\u0627\u0641\u0639 \u0698\u0626\u0648\u067e\u0644\u06cc\u062a\u06cc\u06a9 \u0628\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647\u060c \u0647\u0645\u0686\u0646\u0627\u0646 \u06cc\u06a9\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u0648\u0627\u0646\u0639 \u0627\u0635\u0644\u06cc \u062a\u063a\u06cc\u06cc\u0631 \u0627\u0633\u062a. \u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u0648\u062c\u0648\u062f \u0648 \u0628\u0627 \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0628\u0647 \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u06a9\u0646\u0648\u0646\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u06a9\u0647 \u0647\u0645\u200c\u0632\u0645\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u062a\u0634\u062f\u06cc\u062f \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc (\u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u060c \u0645\u0634\u0631\u0648\u0639\u06cc\u062a\u060c \u0634\u06a9\u0627\u0641 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc) \u0648 \u0641\u0634\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0631\u062c\u06cc (\u062a\u062d\u0631\u06cc\u0645\u200c\u0647\u0627\u060c \u0627\u0646\u0632\u0648\u0627\u06cc \u062f\u06cc\u067e\u0644\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9) \u0642\u0631\u0627\u0631 \u062f\u0627\u0631\u062f\u060c \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u0628\u0647\u200c\u06a9\u0627\u0631\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0639\u06cc\u062a\u200c\u0628\u062e\u0634 \u062f\u0631 \u0627\u0626\u062a\u0644\u0627\u0641\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648 \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc \u0631\u0627 \u062f\u0648 \u0686\u0646\u062f\u0627\u0646 \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f5) \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646 \u0647\u0627\u06cc \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u0631\u0627\u0647\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f5.\u06f1) \u0627\u0628\u0639\u0627\u062f \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u061b <\/strong>\u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0645\u0648\u062c\u0628 \u062a\u0636\u0639\u06cc\u0641 \u0646\u0647\u0627\u062f\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9\u060c \u06af\u0633\u062a\u0631\u0634 \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc\u060c \u0648 \u0627\u0646\u0632\u0648\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f5.\u06f2) \u0627\u0628\u0639\u0627\u062f \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u200c\u0634\u0646\u0627\u062e\u062a\u06cc\u061b <\/strong>\u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0645\u0632\u0645\u0646\u060c \u0633\u0631\u0645\u0627\u06cc\u0647 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0633\u0648\u062f\u0647 \u0648 \u0627\u0639\u062a\u0645\u0627\u062f \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0631\u0627 \u062a\u0636\u0639\u06cc\u0641 \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u0648 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0633\u0645\u062a \u0627\u0646\u0632\u0648\u0627 \u0648 \u0628\u06cc\u200c\u0627\u0639\u062a\u0645\u0627\u062f\u06cc \u0633\u0648\u0642 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f5.\u06f3) \u0627\u0628\u0639\u0627\u062f \u0631\u0648\u0627\u0646\u200c\u0634\u0646\u0627\u062e\u062a\u06cc\u061b <\/strong>\u062e\u0634\u0648\u0646\u062a \u062f\u0648\u0644\u062a\u06cc \u0645\u062f\u0627\u0648\u0645\u060c \u00ab\u062a\u0631\u0648\u0645\u0627\u06cc \u062c\u0645\u0639\u06cc\u00bb \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u06a9\u0631\u062f\u0647 \u06a9\u0647 \u0628\u0647 \u0634\u06a9\u0644 \u0627\u0641\u0633\u0631\u062f\u06af\u06cc \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc\u060c \u062e\u0648\u062f\u0633\u0627\u0646\u0633\u0648\u0631\u06cc \u0648 \u0645\u0647\u0627\u062c\u0631\u062a \u06af\u0633\u062a\u0631\u062f\u0647 \u0628\u0631\u0648\u0632 \u06cc\u0627\u0641\u062a\u0647 \u0627\u0633\u062a (Center for Human Rights in Iran, 2025).<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f5.\u06f4) \u0631\u0627\u0647\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol>\n<li>\u0645\u0633\u062a\u0646\u062f\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0648 \u0627\u0641\u0634\u0627\u06af\u0631\u06cc \u0646\u0638\u0627\u0645\u200c\u0645\u0646\u062f \u0646\u0642\u0636\u200c\u0647\u0627.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0628\u0631 \u0645\u062d\u0648\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u0633\u0627\u0632\u0648\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0645\u0627\u0646\u0646\u062f \u0634\u0648\u0631\u0627\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0648 \u062f\u0627\u062f\u06af\u0627\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc.<\/li>\n\n\n\n<li>\u062d\u0645\u0627\u06cc\u062a \u0627\u0632 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u0645\u062f\u0646\u06cc \u0648 \u0641\u0639\u0627\u0644\u0627\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631.<\/li>\n\n\n\n<li>\u0622\u0645\u0648\u0632\u0634 \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0648 \u0627\u0631\u062a\u0642\u0627\u06cc \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p><strong>\u06f6) \u0622\u06cc\u0627 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u00ab\u0628\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f\u0627\u0632\u0647\u0654 \u06a9\u0627\u0641\u06cc\u00bb \u0628\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u062f\u0627\u062f\u0647\u200c\u0627\u0646\u062f\u061f<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0645\u0637\u0627\u0644\u0639\u0627\u062a \u062a\u0637\u0628\u06cc\u0642\u06cc \u0646\u0634\u0627\u0646 \u062f\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a \u06a9\u0647 \u0627\u062a\u062d\u0627\u062f \u0646\u06cc\u0631\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641 \u062d\u0648\u0644 \u0645\u062d\u0648\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u0628\u0647 \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0639\u06cc\u062a\u060c \u0627\u0646\u0633\u062c\u0627\u0645 \u0648 \u0627\u062b\u0631\u06af\u0630\u0627\u0631\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0645\u0646\u062c\u0631 \u0634\u0648\u062f. \u0646\u0645\u0648\u0646\u0647 \u0628\u0627\u0631\u0632 \u0622\u0646\u060c \u0622\u0641\u0631\u06cc\u0642\u0627\u06cc \u062c\u0646\u0648\u0628\u06cc \u062f\u0631 \u062f\u0648\u0631\u0627\u0646 \u0622\u067e\u0627\u0631\u062a\u0627\u06cc\u062f \u0627\u0633\u062a (Mandela, 1994). \u0628\u0627 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0627\u0644\u060c \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u0627\u063a\u0644\u0628 \u0628\u0647\u200c\u062f\u0644\u06cc\u0644 \u0634\u06a9\u0627\u0641\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0627\u06cc\u062f\u0626\u0648\u0644\u0648\u0698\u06cc\u06a9\u060c \u0631\u0642\u0627\u0628\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0634\u062e\u0635\u06cc \u0648 \u062a\u0645\u0631\u06a9\u0632 \u0628\u0631 \u0634\u0639\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u06a9\u0644\u06cc \u0648 \u062a\u063a\u06cc\u06cc\u0631 \u0631\u0698\u06cc\u0645 \u0628\u0647\u200c\u062c\u0627\u06cc \u062a\u062f\u0648\u06cc\u0646 \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u0654 \u062f\u0642\u06cc\u0642 \u0628\u0631 \u0645\u062d\u0648\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0646\u062a\u0648\u0627\u0646\u0633\u062a\u0647 \u0627\u0632 \u0627\u06cc\u0646 \u0638\u0631\u0641\u06cc\u062a \u0628\u0647\u0631\u0647\u200c\u0628\u0631\u062f\u0627\u0631\u06cc \u06a9\u0646\u062f.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Clingendael, 2023; Kurdish Peace Institute, 2023)<\/p>\n\n\n\n<p>\u062f\u0631 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u060c \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u06a9\u0646\u0648\u0646\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0627 \u062a\u0634\u062f\u06cc\u062f \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc (\u0627\u0642\u062a\u0635\u0627\u062f\u060c \u0645\u0634\u0631\u0648\u0639\u06cc\u062a\u060c \u0634\u06a9\u0627\u0641 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc) \u0648 \u0641\u0634\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u062e\u0627\u0631\u062c\u06cc (\u062a\u062d\u0631\u06cc\u0645\u200c\u0647\u0627\u060c \u0627\u0646\u0632\u0648\u0627\u06cc \u062f\u06cc\u067e\u0644\u0645\u0627\u062a\u06cc\u06a9) \u0647\u0645\u200c\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0634\u062f\u0647 \u0627\u0633\u062a. \u0627\u06cc\u0646 \u0634\u0631\u0627\u06cc\u0637\u060c \u0627\u0647\u0645\u06cc\u062a \u0628\u0647\u200c\u06a9\u0627\u0631\u06af\u06cc\u0631\u06cc \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647\u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0639\u06cc\u062a\u200c\u0628\u062e\u0634 \u062f\u0631 \u0627\u0626\u062a\u0644\u0627\u0641\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648 \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc \u0631\u0627 \u062f\u0648 \u0686\u0646\u062f\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f (ND aktuell, 2025).<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u0646\u0642\u0627\u0637 \u0642\u0648\u0651\u062a:<\/strong> \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u06f1\u06f4\u06f0\u06f1\u060c \u062a\u0648\u062c\u0647 \u062f\u06cc\u0627\u0633\u067e\u0648\u0631\u0627\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u06cc \u0648 \u0628\u062e\u0634\u06cc \u0627\u0632 \u0645\u062e\u0627\u0644\u0641\u0627\u0646 \u0628\u0647 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 (\u0627\u0632 \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0645\u0627\u062f\u06cc\u0646 \u062a\u0627 \u067e\u06cc\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u0650 \u0646\u0631\u06af\u0633 \u0645\u062d\u0645\u062f\u06cc \u0648 \u062f\u06cc\u06af\u0631\u0627\u0646 \u062f\u0631 \u0633\u0647 \u0634\u0646\u0628\u0647 \u0647\u0627\u06cc \u0646\u0647 \u0628\u0647 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645) \u0627\u0641\u0632\u0627\u06cc\u0634 \u06cc\u0627\u0641\u062a \u0648 \u062a\u0648\u0627\u0646\u0633\u062a \u0628\u0631\u062e\u06cc \u0633\u0627\u0632\u0648\u06a9\u0627\u0631\u0647\u0627\u06cc \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0631\u0627 \u062a\u0642\u0648\u06cc\u062a \u0648 \u062a\u0645\u062f\u06cc\u062f \u06a9\u0646\u062f. (<a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/latest\/news\/2025\/04\/iran-un-expands-fact-finding-missions-mandate-in-landmark-development-to-address-human-rights-crisis\/?utm_source=chatgpt.com\">Amnesty International<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p>* <strong>\u0634\u06a9\u0627\u0641\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u06a9\u0627\u0633\u062a\u06cc\u200c\u0647\u0627:<\/strong> \u0627\u062f\u0628\u06cc\u0627\u062a \u067e\u0698\u0648\u0647\u0634\u06cc \u0648 \u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a\u06cc \u062f\u0631\u0628\u0627\u0631\u0647\u0654 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646 \u0647\u0627\u06cc \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u062e\u0627\u0631\u062c \u0627\u0632 \u06a9\u0634\u0648\u0631 \u0628\u0631 \u062f\u0648 \u0645\u0634\u06a9\u0644 \u0627\u0646\u06af\u0634\u062a \u0645\u06cc\u200c\u06af\u0630\u0627\u0631\u0646\u062f:&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>(\u06f1) \u0686\u0646\u062f\u062f\u0633\u062a\u06af\u06cc \u0648 \u0686\u0627\u0631\u0686\u0648\u0628\u200c\u0628\u0646\u062f\u06cc\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062d\u0630\u0641\u06cc \u06a9\u0647 \u0627\u0626\u062a\u0644\u0627\u0641\u200c\u0633\u0627\u0632\u06cc \u067e\u0627\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u062d\u0648\u0644 \u062f\u0633\u062a\u0648\u0631 \u06a9\u0627\u0631 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u06cc \u0631\u0627 \u062f\u0634\u0648\u0627\u0631 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>(\u06f2) \u062a\u0642\u062f\u0645 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u00ab\u062a\u063a\u06cc\u06cc\u0631 \u0631\u0698\u06cc\u0645\u00bb \u0628\u0631 \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u0654 \u062f\u0642\u06cc\u0642\u0650 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u06cc (\u0627\u0632 \u062f\u0627\u062f\u0631\u0633\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647 \u062a\u0627 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0642\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627) \u0648 \u067e\u0627\u0633\u062e\u06af\u0648 \u06a9\u0631\u062f\u0646 \u062d\u06a9\u0648\u0645\u062a\u060c \u0628\u0627\u0639\u062b \u0636\u0639\u0641\u060c \u0639\u062f\u0645 \u0647\u0645\u0628\u0633\u062a\u06af\u06cc \u0648 \u0627\u0646\u0634\u0642\u0627\u0642 \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc\/\u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0645\u06cc\u0634\u0648\u062f. \u0646\u062a\u06cc\u062c\u0647\u0654 \u0639\u0645\u0644\u06cc \u0627\u06cc\u0646 \u06a9\u0627\u0633\u062a\u06cc\u200c\u0647\u0627\u060c \u0646\u0648\u0633\u0627\u0646 \u06a9\u0627\u0631\u0632\u0627\u0631\u0647\u0627 \u0648 \u0627\u0632 \u062f\u0633\u062a \u0631\u0641\u062a\u0646 \u067e\u0646\u062c\u0631\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0641\u0631\u0635\u062a \u062f\u0631 \u0627\u0646\u0633\u062c\u0627\u0645 \u0627\u06cc\u0646 \u0633\u0627\u0632\u0645\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u06af\u0641\u062a\u06af\u0648\u06cc \u0645\u0644\u06cc \u0627\u0633\u062a.<\/p>\n\n\n\n<p>(<a href=\"https:\/\/www.clingendael.org\/publication\/opposition-politics-iranian-diaspora-out-many-one-not-just-yet?utm_source=chatgpt.com\">clingendael.org<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.culanth.org\/fieldsights\/on-unity-fragmentation-in-the-iranian-diaspora?utm_source=chatgpt.com\">Society for Cultural Anthropology<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.kurdishpeace.org\/research\/civil-society\/to-build-real-democracy-irans-opposition-cannot-ignore-minority-rights\/?utm_source=chatgpt.com\">Kurdish Peace Institute<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li><strong>\u062a\u0648\u0635\u06cc\u0647\u0654 \u0639\u0645\u0644\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0648 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u0654 \u0645\u062f\u0646\u06cc:<\/strong>\n<ol>\n<li>\u00ab\u0645\u062d\u0648\u0631\u0650 \u0632\u0646\u062f\u0627\u0646\u06cc\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u00bb \u0631\u0627 \u0628\u0647 \u0645\u0637\u0627\u0644\u0628\u0647\u0654 \u0645\u0634\u062a\u0631\u06a9 \u0628\u062f\u0644 \u06a9\u0646\u06cc\u062f (\u0641\u0647\u0631\u0633\u062a \u0627\u0648\u0644\u0648\u06cc\u062a\u200c\u062f\u0627\u0631\u0650 \u0646\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627 + \u0628\u0633\u062a\u0647\u0654 \u0627\u062f\u0644\u0647\u0654 \u0642\u0627\u0628\u0644 \u0627\u0633\u062a\u0646\u0627\u062f).\u00a0<\/li>\n\n\n\n<li>\u0627\u0632 \u0627\u062f\u0628\u06cc\u0627\u062a \u0641\u0631\u0627\u0645\u0644\u06cc\u0650 \u0645\u0648\u0641\u0642 (Keck &amp; Sikkink) \u0627\u0644\u06af\u0648 \u0628\u06af\u06cc\u0631\u06cc\u062f: \u0627\u0647\u062f\u0627\u0641 \u0645\u062d\u062f\u0648\u062f\u060c \u0634\u0627\u062e\u0635\u200c\u067e\u0630\u06cc\u0631\u060c \u0648 \u062a\u06a9\u0631\u0627\u0631\u0634\u0648\u0646\u062f\u0647 (\u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0641\u0648\u0631\u06cc\u060c \u062f\u0633\u062a\u0631\u0633\u06cc \u0648\u06a9\u06cc\u0644\/\u067e\u0632\u0634\u06a9\u060c \u062a\u0648\u0642\u0641 \u0627\u0639\u062f\u0627\u0645\u200c\u0647\u0627).<\/li>\n\n\n\n<li>\u062f\u0633\u062a\u0648\u0631 \u06a9\u0627\u0631 \u00ab\u062d\u0642\u0648\u0642 \u0627\u0642\u0644\u06cc\u062a\u200c\u0647\u0627 \u0648 \u0632\u0646\u0627\u0646\u00bb \u0631\u0627 \u0635\u0631\u06cc\u062d\u0627\u064b \u062f\u0631 \u0628\u0631\u0646\u0627\u0645\u0647\u0654 \u06af\u0630\u0627\u0631 \u0628\u06af\u0646\u062c\u0627\u0646\u06cc\u062f \u062a\u0627 \u0627\u0626\u062a\u0644\u0627\u0641 \u0645\u0644\u06cc\/\u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648\u0633\u06cc\u0639\u200c\u062a\u0631\u06cc \u0634\u06a9\u0644 \u0628\u06af\u06cc\u0631\u062f.<\/li>\n<\/ol>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p>(<a href=\"https:\/\/courses.washington.edu\/pbaf531\/KeckSikkink.pdf?utm_source=chatgpt.com\">courses.washington.edu<\/a>, <a href=\"https:\/\/systways.academy\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/GGHR_paper_Keck-Sikkink_Activists-Beyond-Borders.pdf?utm_source=chatgpt.com\">systways.academy<\/a>, <a href=\"https:\/\/www.kurdishpeace.org\/research\/civil-society\/to-build-real-democracy-irans-opposition-cannot-ignore-minority-rights\/?utm_source=chatgpt.com\">Kurdish Peace Institute<\/a>)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f7) \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647 \u200c\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u063a\u0627\u0644\u0628 \u0648 \u06a9\u0644\u0627\u0646\u200c\u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u0628\u0631\u0627\u06cc \u06af\u0630\u0627\u0631 \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0628\u0647 \u06cc\u06a9 \u067e\u0627\u0631\u0627\u062f\u0627\u06cc\u0645 \u0645\u0633\u0644\u0637 \u062f\u0631 \u06af\u0641\u062a\u0645\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646\u060c \u0645\u06cc\u200c\u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u0634\u0627\u0644\u0648\u062f\u0647\u0654 \u06af\u0630\u0627\u0631 \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u0654 \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647\u200c\u062a\u0631 \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u06a9\u0646\u062f. \u0686\u0627\u0644\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u06a9\u0647 \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0627 \u0622\u0646\u0647\u0627 \u0645\u0648\u0627\u062c\u0647 \u0627\u0633\u062a\u060c \u0634\u0627\u0645\u0644 \u062a\u0641\u0631\u0642\u0647\u0654 \u0648 \u0634\u06a9\u0627\u0641 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u060c \u0628\u06cc\u200c\u0627\u0639\u062a\u0645\u0627\u062f\u06cc \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0648 \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628 \u0634\u062f\u06cc\u062f\u060c \u0645\u06cc \u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u0628\u0647 \u0641\u0631\u0635\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc\u06cc \u062f\u0631 \u062d\u0645\u0627\u06cc\u062a \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0648 \u0627\u0633\u062a\u0641\u0627\u062f\u0647 \u0627\u0632 \u062a\u062c\u0631\u0628\u0647\u0654 \u062c\u0646\u0628\u0634\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u062f\u0646\u06cc \u062c\u0647\u0627\u0646\u06cc \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0638\u0631\u0641\u06cc\u062a \u062f\u0631 \u0634\u0628\u06a9\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0645\u0644\u06cc \u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u0634\u0648\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p>&nbsp;(Keck &amp; Sikkink, 1998)<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f8) \u062a\u0626\u0648\u0631\u06cc \u0647\u0627\u0646\u0627 \u0622\u0631\u0646\u062a \u0648 \u062a\u062c\u0631\u0628\u0647 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0628\u0648\u062f\u0646<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u0647\u0627\u0646\u0627 \u0622\u0631\u0646\u062a \u062f\u0631 \u0622\u062b\u0627\u0631 \u062e\u0648\u062f \u0628\u0647 \u200c\u0648\u06cc\u0698\u0647 \u0648\u0636\u0639 \u0628\u0634\u0631&nbsp; (1958)\u0648 \u0631\u06cc\u0634\u0647\u200c\u0647\u0627\u06cc \u062a\u0648\u062a\u0627\u0644\u06cc\u062a\u0627\u0631\u06cc\u0633\u0645 (\u06f1\u06f9\u06f7\u06f3) \u062f\u0631 \u067e\u0627\u0633\u062e \u0628\u0647 \u067e\u0631\u0633\u0634 \u0645\u0639\u0646\u06cc \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0628\u0648\u062f\u0646 \u0686\u06cc\u0633\u062a\u061f \u0648 \u0686\u06af\u0648\u0646\u0647 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0647\u0627 \u0645\u06cc\u062a\u0648\u0627\u0646\u0646\u062f \u0628\u0647 \u0647\u0633\u062a\u06cc \u062e\u0648\u062f \u201c\u0645\u0639\u0646\u0627\u201d \u0628\u0628\u062e\u0634\u0646\u062f\u060c \u0628\u0647 \u067e\u062f\u06cc\u062f\u0627\u0631 \u0634\u0646\u0627\u0633\u06cc \u201c\u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u201d \u0645\u06cc\u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u062f \u0648 \u062a\u062c\u0631\u0628\u0647 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0628\u0648\u062f\u0646 \u0631\u0627 \u062f\u0631 \u0633\u0647 \u0628\u0639\u062f \u00ab\u0632\u062d\u0645\u062a\u060c \u062d\u06cc\u0648\u0627\u0646 \u0632\u062d\u0645\u062a \u06a9\u0634\u00bb\u060c \u00ab\u06a9\u0627\u0631\u060c \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0633\u0627\u0632\u0646\u062f\u0647\u00bb \u0648 \u00ab\u06a9\u0646\u0634 \u06af\u0631\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u00bb \u0628\u0647 \u0645\u062b\u0627\u0628\u0647 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646 \u0628\u0639\u0646\u0648\u0627\u0646 \u06cc\u06a9 \u201c\u062d\u06cc\u0648\u0627\u0646 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u201d \u062a\u0639\u0631\u06cc\u0641 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f. \u0628\u0647 \u0628\u0627\u0648\u0631 \u0645\u0646 \u0648 \u0628\u0627 \u062a\u06a9\u06cc\u0647 \u0628\u0647 \u0646\u0638\u0631\u06cc\u0647 \u062e\u0627\u0646\u0645 \u0622\u0631\u0646\u062a\u060c \u062f\u0631 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u200c\u0627\u06cc \u06a9\u0647 \u0645\u0648\u0627\u0632\u06cc\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0631\u0639\u0627\u06cc\u062a \u0646\u0645\u06cc\u200c\u0634\u0648\u0646\u062f\u060c \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u200c\u0647\u0627 \u062f\u0631 \u0686\u0631\u062e\u0647 \u201c\u0632\u062d\u0645\u062a \u0648 \u06a9\u0627\u0631\u201d \u06af\u0631\u0641\u062a\u0627\u0631 \u0647\u0633\u062a\u0646\u062f \u0648 \u0627\u0632 \u201c\u06a9\u0646\u0634 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc\u201d \u0645\u062d\u0631\u0648\u0645 \u0645\u06cc\u200c\u0645\u0627\u0646\u0646\u062f. \u062a\u0648\u062c\u0647 \u0628\u0647 \u0686\u0647\u0627\u0631\u0686\u0648\u0628 \u0627\u0635\u0648\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c\u06a9\u0647 \u0645\u06cc\u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u062f\u0631 \u062a\u0648\u0627\u0641\u0642 \u062a\u06a9\u062b\u0631 \u0628\u0632\u0631\u06af\u06cc \u0627\u0632 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u0628\u0627\u0634\u062f\u060c \u0627\u0645\u06a9\u0627\u0646 \u06a9\u0646\u0634 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0627\u0628\u0631\u0627\u0632 \u0648\u062c\u0648\u062f \u062f\u0631 \u062d\u0648\u0632\u0647 \u0639\u0645\u0648\u0645\u06cc \u0631\u0627 \u0641\u0631\u0627\u0647\u0645 \u0645\u06cc\u200c\u06a9\u0646\u062f \u0648 \u0627\u06cc\u0646 \u0646\u0647 \u062a\u0646\u0647\u0627 \u0628\u0647 \u0634\u0647\u0631\u0648\u0646\u062f\u0627\u0646 \u0645\u0639\u0646\u0627\u06cc \u0632\u0646\u062f\u06af\u06cc\u060c \u0647\u0648\u06cc\u062a \u0641\u0631\u0647\u0646\u06af\u06cc \u0648 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u06cc \u0645\u06cc\u200c\u0628\u062e\u0634\u062f\u060c \u0628\u0644\u06a9\u0647 \u0628\u0627\u0639\u062b \u0627\u0646\u0633\u062c\u0627\u0645 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u062a\u062d\u0642\u0642 \u0647\u0648\u06cc\u062a \u0645\u0644\u06cc \u0645\u06cc\u06af\u0631\u062f\u062f. \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0645\u0631\u060c \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a \u0631\u0627 \u062f\u0631 \u0648\u062c\u0647 \u201c\u0645\u0627\u06a9\u06cc\u0627\u0648\u0644\u06cc\u201d \u062e\u0648\u062f\u060c \u0627\u0632 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631 \u0642\u062f\u0631\u062a\u060c \u0633\u0644\u0637\u0647 \u0648 \u06a9\u0646\u062a\u0631\u0644 \u0628\u0647 \u0648\u062c\u0647\u201d\u06af\u0641\u062a\u06af\u0648 \u0648 \u0647\u0645\u0632\u06cc\u0633\u062a\u06cc\u201d \u0648 \u0639\u0631\u0635\u0647 \u062a\u062d\u0642\u0642 \u0627\u0646\u0633\u0627\u0646\u06cc\u062a \u062f\u0631 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647 \u0628\u062f\u0644 \u0645\u06cc\u200c\u0633\u0627\u0632\u062f.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u06f9) \u0633\u062e\u0646 \u067e\u0627\u06cc\u0627\u0646\u06cc<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u062a\u062c\u0631\u0628\u0647 \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0627\u0632 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632 \u0646\u0634\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u062f\u0647\u062f \u06a9\u0647 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u0646\u0647 \u200c\u062a\u0646\u0647\u0627 \u06cc\u06a9 \u0627\u0635\u0644 \u0627\u062e\u0644\u0627\u0642\u06cc\u060c \u0628\u0644\u06a9\u0647 \u0627\u0628\u0632\u0627\u0631\u06cc \u0631\u0627\u0647\u0628\u0631\u062f\u06cc \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0645\u0642\u0627\u0648\u0645\u062a \u0645\u062f\u0646\u06cc\u060c \u0627\u0646\u0633\u062c\u0627\u0645 \u0627\u067e\u0648\u0632\u06cc\u0633\u06cc\u0648\u0646 \u0648 \u0641\u0634\u0627\u0631 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u0627\u0633\u062a\u060c \u06a9\u0647 \u0645\u06cc \u062a\u0648\u0627\u0646\u062f \u062f\u0631 \u0631\u0627\u0633\u062a\u0627\u06cc \u062a\u062b\u0628\u06cc\u062a \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0645\u0642\u0627\u0628\u0644\u0647 \u0628\u0627 \u0627\u0642\u062a\u062f\u0627\u0631\u06af\u0631\u0627\u06cc\u06cc \u0642\u0631\u0627\u0631 \u06af\u06cc\u0631\u062f. \u0622\u06cc\u0646\u062f\u0647\u0654 \u06af\u0630\u0627\u0631 \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u062a\u0627 \u062d\u062f \u0632\u06cc\u0627\u062f\u06cc \u0628\u0633\u062a\u06af\u06cc \u0628\u0647 \u062a\u0648\u0627\u0646 \u0646\u06cc\u0631\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0633\u06cc\u0627\u0633\u06cc \u0648 \u0645\u062f\u0646\u06cc \u062f\u0631 \u062a\u0628\u062f\u06cc\u0644 \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0635\u0644 \u0628\u0647 \u06a9\u0644\u0627\u0646\u200c\u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u0645\u0634\u062a\u0631\u06a9 \u062f\u0627\u0631\u062f. \u0628\u062f\u0648\u0646 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u0627\u062c\u0645\u0627\u0639 \u062f\u0627\u062e\u0644\u06cc \u0648 \u0628\u06cc\u0646\u200c\u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062d\u0648\u0644 \u0627\u06cc\u0646 \u0627\u0635\u0644\u060c \u06af\u0630\u0627\u0631 \u062f\u0645\u0648\u06a9\u0631\u0627\u062a\u06cc\u06a9 \u0648 \u0627\u06cc\u062c\u0627\u062f \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647 \u067e\u0633 \u0627\u0632 \u062c\u0645\u0647\u0648\u0631\u06cc \u0627\u0633\u0644\u0627\u0645\u06cc \u0628\u0627 \u0645\u0648\u0627\u0646\u0639 \u062c\u062f\u06cc \u0631\u0648\u0628\u0647\u200c\u0631\u0648 \u062e\u0648\u0627\u0647\u062f \u0628\u0648\u062f.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u0641\u0631\u0627\u0645\u0648\u0634 \u0646\u06a9\u0646\u06cc\u0645 \u06a9\u0647: \u0646\u0642\u0636 \u0627\u0635\u0648\u0644 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631\u060c \u0622\u06cc\u06cc\u0646\u0647\u200c\u0627\u06cc \u0627\u0633\u062a \u0627\u0632 \u0633\u0644\u0628 \u0622\u0632\u0627\u062f\u06cc \u0647\u0627\u06cc \u0641\u0631\u062f\u06cc \u0648 \u0627\u062c\u062a\u0645\u0627\u0639\u06cc \u0648 \u0648\u0636\u0639\u06cc\u062a \u062d\u0627\u06a9\u0645\u06cc\u062a \u0642\u0627\u0646\u0648\u0646 \u062f\u0631 \u06a9\u0634\u0648\u0631. \u062f\u0641\u0627\u0639 \u0627\u0632 \u0627\u06cc\u0646 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u06cc\u0639\u0646\u06cc \u062f\u0641\u0627\u0639 \u0627\u0632 \u0622\u06cc\u0646\u062f\u0647\u0654 \u0639\u0627\u062f\u0644\u0627\u0646\u0647 \u0628\u0631\u0627\u06cc \u0647\u0645\u0647 \u062c\u0627\u0645\u0639\u0647!<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u0645\u0646\u0627\u0628\u0639 \u0648 \u067e\u0627\u0646\u0648\u06cc\u0633\u200c\u0647\u0627:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u06a9\u0633\u0631\u0648\u06cc\u060c \u0627\u062d\u0645\u062f. <em>\u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646<\/em>. \u062a\u0647\u0631\u0627\u0646: \u0627\u0645\u06cc\u0631\u06a9\u0628\u06cc\u0631\u060c \u06f1\u06f3\u06f6\u06f8.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Abdorrahman Boroumand Center. (2018). <em>Blood-soaked secrets: Why Iran\u2019s 1988 prison massacres are ongoing crimes against humanity<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.iranrights.org\/library\/document\/3433\">https:\/\/www.iranrights.org\/library\/document\/3433<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Abrahamian, E. (1982). <em>Iran between two revolutions<\/em>. Princeton University Press.<\/p>\n\n\n\n<p>Amnesty International. (2018). <em>Blood-soaked secrets: Why Iran\u2019s 1988 prison massacres are ongoing crimes against humanity<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/documents\/mde13\/9421\/2018\/en\/\">https:\/\/www.amnesty.org\/en\/documents\/mde13\/9421\/2018\/en\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Amnesty International. (2025). <em>Human rights in Iran: Review of 2024\/2025<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.amnesty.org\/en\/location\/middle-east-and-north-africa\/iran\/report-iran\/\">https:\/\/www.amnesty.org\/en\/location\/middle-east-and-north-africa\/iran\/report-iran\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>AP News. (2024). <em>Iran electronically surveils women over headscarf laws, UN says<\/em>. <a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/iran-women-hijab-surveillance-un\">https:\/\/apnews.com\/article\/iran-women-hijab-surveillance-un<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Center for Human Rights in Iran. (2025). <em>Political prisoners on death row in Iran at grave risk amid war<\/em>. <a href=\"https:\/\/iranhumanrights.org\/2025\/06\/political-prisoners-on-death-row-in-iran-at-grave-risk-amid-war\/\">https:\/\/iranhumanrights.org\/2025\/06\/political-prisoners-on-death-row-in-iran-at-grave-risk-amid-war\/<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Clingendael Institute. (2023). <em>Opposition politics of the Iranian diaspora: Out of many, one \u2013 but not just yet<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.clingendael.org\/publication\/opposition-politics-iranian-diaspora\">https:\/\/www.clingendael.org\/publication\/opposition-politics-iranian-diaspora<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Death Penalty Information Center. (2025). <em>Iran sees 75% increase in executions during first four months of 2025 over 2024<\/em>. <a href=\"https:\/\/deathpenaltyinfo.org\/news\/iran-sees-75-increase-in-executions-during-first-four-months-of-2025-over-2024\">https:\/\/deathpenaltyinfo.org\/news\/iran-sees-75-increase-in-executions-during-first-four-months-of-2025-over-2024<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Gasiorowski, M. J. (1991). <em>U.S. foreign policy and the Shah: Building a client state in Iran<\/em>. Cornell University Press.<\/p>\n\n\n\n<p>Human Rights Watch. (2025). <em>World report 2025: Iran<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.hrw.org\/world-report\/2025\/country-chapters\/iran\">https:\/\/www.hrw.org\/world-report\/2025\/country-chapters\/iran<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>IHRNGO, &amp; ECPM. (2025). <em>Annual report on the death penalty in Iran 2024<\/em>. <a href=\"https:\/\/idpc.net\/publications\/2025\/02\/annual-report-on-the-death-penalty-in-iran-2024\">https:\/\/idpc.net\/publications\/2025\/02\/annual-report-on-the-death-penalty-in-iran-2024<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Kurdish Peace Institute. (2023). <em>To build real democracy, Iran\u2019s opposition cannot ignore minority rights<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.kurdishpeace.org\/\">https:\/\/www.kurdishpeace.org<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>Mandela, N. (1994). <em>Long walk to freedom<\/em>. Little, Brown and Company.<\/p>\n\n\n\n<p>ND aktuell. (2025). <em>Irans Hinrichtungswelle \u2013 ein Regime im \u00dcberlebenskampf<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.nd-aktuell.de\/artikel\/1192941.iran-irans-hinrichtungswelle-n-ein-regime-im-ueberlebenskampf.html\">https:\/\/www.nd-aktuell.de\/artikel\/1192941.iran-irans-hinrichtungswelle-n-ein-regime-im-ueberlebenskampf.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>OHCHR. (2025a). <em>Report of the Independent International Fact-Finding Mission on the Islamic Republic of Iran<\/em> (A\/HRC\/58\/63). <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/documents\/country-reports\/ahrc5863-report-independent-international-fact-finding-mission-islamic\">https:\/\/www.ohchr.org\/en\/documents\/country-reports\/ahrc5863-report-independent-international-fact-finding-mission-islamic<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>OHCHR. (2025b). <em>Report of the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Islamic Republic of Iran, Mai Sato<\/em> (A\/HRC\/58\/62). <a href=\"https:\/\/www.ecoi.net\/en\/document\/2123121.html\">https:\/\/www.ecoi.net\/en\/document\/2123121.html<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>United Nations. (1948). <em>Universal declaration of human rights<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.un.org\/en\/about-us\/universal-declaration-of-human-rights\">https:\/\/www.un.org\/en\/about-us\/universal-declaration-of-human-rights<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>United Nations. (1966a). <em>International covenant on civil and political rights<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/professionalinterest\/pages\/ccpr.aspx\">https:\/\/www.ohchr.org\/en\/professionalinterest\/pages\/ccpr.aspx<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>United Nations. (1966b). <em>International covenant on economic, social and cultural rights<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/professionalinterest\/pages\/cescr.aspx\">https:\/\/www.ohchr.org\/en\/professionalinterest\/pages\/cescr.aspx<\/a><\/p>\n\n\n\n<p>United Nations. (1989). <em>Convention on the rights of the child<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.ohchr.org\/en\/instruments-mechanisms\/instruments\/convention-rights-child\">https:\/\/www.ohchr.org\/en\/instruments-mechanisms\/instruments\/convention-rights-child<\/a><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/akhbar-rooz.com\/1404\/06\/03\/26514\/#\"><\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0648\u0627\u06a9\u0627\u0648\u06cc \u0627\u0644\u06af\u0648\u0647\u0627\u06cc \u0646\u0642\u0636 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0628\u0647\u200c \u0645\u062b\u0627\u0628\u0647 \u0631\u0648\u0646\u062f\u06cc \u0633\u0627\u062e\u062a\u0627\u0631\u06cc \u2013 \u0627\u0632 \u062a\u0639\u0647\u062f\u0627\u062a \u0628\u06cc\u0646 \u0627\u0644\u0645\u0644\u0644\u06cc \u062a\u0627 \u0633\u06cc\u0627\u0633\u062a\u200c\u0647\u0627\u06cc \u0633\u0631\u06a9\u0648\u0628\u200c\u06af\u0631\u0627\u06cc\u0627\u0646\u0647 \u2013 \u0631\u0648\u0627\u06cc\u062a \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u06cc\u06a9 \u0628\u062d\u0631\u0627\u0646 \u0645\u0633\u062a\u0645\u0631 \u0627\u0632 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u0628\u0647 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632&nbsp; \u0645\u0642\u062f\u0645\u0647 \u0627\u06cc\u0646 \u0645\u0642\u0627\u0644\u0647 \u0628\u0627 \u0645\u0631\u0648\u0631\u06cc \u062a\u0627\u0631\u06cc\u062e\u06cc \u0627\u0632 \u0627\u0646\u0642\u0644\u0627\u0628 \u0645\u0634\u0631\u0648\u0637\u0647 \u062a\u0627 \u0627\u0645\u0631\u0648\u0632\u060c \u0628\u0647 \u062a\u062d\u0644\u06cc\u0644 \u062c\u0627\u06cc\u06af\u0627\u0647 \u0648 \u0633\u0631\u0646\u0648\u0634\u062a \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0627\u06cc\u0631\u0627\u0646 \u0645\u06cc\u200c\u067e\u0631\u062f\u0627\u0632\u062f. \u067e\u0698\u0648\u0647\u0634 \u062d\u0627\u0636\u0631 \u0628\u0627 \u0628\u0631\u0631\u0633\u06cc \u0646\u0642\u0634 \u062d\u0642\u0648\u0642 \u0628\u0634\u0631 \u062f\u0631 \u0634\u06a9\u0644\u200c\u06af\u06cc\u0631\u06cc<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1282,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[45],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1487"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1487"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1487\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1488,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1487\/revisions\/1488"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1282"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1487"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1487"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.human-rights-iran.org\/hri\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1487"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}